مسلم عبدالهی سفلی ،مسئول معاضدت قضایی کانون وکلای دادگستری البرز
مرداد ماه ۱۳۹۳

بنام خدا

از آنجائی که معاضدت قضائی در قوانین و لوایح قانون استقلال وکلا و آئین نامه ها و مقررات از وظائف و تشکیلات کانون وکلاء محسوب شده است و در این سخن وظائف متصدیان معاضدت قضائی و دفتر راهنمائی کانون وکلاء و وکلای تعیینی برای ارائه خدمات معاضدت قضائی که در حال حاضر نیز مورد استفاده می باشد ، مدنظر قرار گرفته است .

به اعتقاد اینجانب اکثر فرزندان برومند این سرزمین که شغل وکالت را انتخاب می کند و قضاوت نیز از این قاعده مستثنی نیستند قطع نظر از وظایف شغلی ، ذاتاً و فطرتاً علاقمند به همیاری و مساعدت به هموطنان بوده و هستند . به همین لحاظ در مقدمه آئین نامه راجع به دفتر راهنمائی کانون وکلاء مصوب ۱۳۱۷ به شماره ۱۷/۲۴۰۹/۱۲۲۳ اشاره و مقرر شده است    « نظر باینکه بین مراجعه کنندگان به عدلیه و یا اداره ثبت اسناد و املاک اشخاصی یافت می شوند که از قوانین و سایر مقررات بی اطلاع بوده و تمکن کافی هم برای مراجعه به وکیل عدلیه ندارند و به این ترتیب نمی توانند از وسایلی که قانون در دسترس آنها گذاشته استفاده نموده به حق خود برسند ، وزارت عدلیه به شرح سواد پائین ، دفتر راهنمایی برای هدایت آنها تشکیل و انجام این امر را به عهده کانون وکلا قرار داده تا وظیفه مهمی را که وکلاء عدلیه در کمک به احقاق حق دارند نسبت به تمام طبقات اعم از اینکه قادر به دادن حق الوکاله باشند یا نه ، به طور مساوی انجام دهند … » .

از یک وکیل یا قاضی جز این انتظار نیست زیرا کلمه وکیل و یا قاضی از صفات باریتعالی است . و حفظ حریم این کلمات برای همکاران عموماً و برای منتسبین این مشاغل خصوصاً جایز و به نظر اینجانب لازم می باشد .
معاضدت قضایی بصورت مختصر در قوانین و لوایح قانونی و نظامنامه ها و آئین نامه     و مقررات

۱- معاضدت قضائی در قانون وکالت مصوب ۲۰/۶/۱۳۱۴

ماده ۱۸ : وظائف کانون به قرار زیر است :

۱- معاضدت قضایی (تعیین وکیل برای اشخاص معسر یا بی بضاعت)

۲- راهنمائی و تعلیمات به اشخاصی که در عدلیه یا اداره ثبت مراجعه دارند و از قوانین         بی اطلاع هستند .

ماده ۲۲ : وکلای عدلیه مکلفند همه ساله در ۳ دعوای حقوقی به عنوان معاضدت قبول وکالت نمایند و چنانچه موکل محکوم له واقع شود حق الوکاله قانونی از آنچه وصول شود به او پرداخت خواهد شد . خمس حق الوکاله متعلق به کانون است .

ماده ۲۳ : کسانی که قدرت تأدیه حق الوکاله ندارند می توانند از کانون تقاضای معاضدت نمایند مشروط بر اینکه دعوی با اساس و راجع به شخص تقاضا کننده باشد . طرز تقاضا و سایر شرایط لازمه برای معاضدت قضائی را وزارت عدلیه به موجب نظامنامه معین خواهد نمود .

۲-  معاضدت قضائی در قانون وکالت مصوب ۲۵/۱۱/۱۳۱۵

فصل دوم : تشکیلات وکلاء

ماده ۱۹ : وظایف کانون به قرار ذیل است :

بند ۲- معاضدت قضائی (تعیین وکیل برای اشخاص معسر و بی بضاعت) مطابق نظامنامه وزارت عدلیه .

بند ۳- راهنمائی و تعلیمات به اشخاصی که در عدلیه یا اداره ثبت مراجعه دارند و از قوانین     بی اطلاع هستند .

ماده ۲۳ : وکلای عدلیه مکلفند همه ساله در سه دعوای حقوقی به عنوان معاضدت قبول وکالت نمایند و چنانچه موکل محکوم له واقع شود حق الوکاله قانونی از آنچه وصول شود به او پرداخت خواهد شد . پنج یک آن متعلق به کانون است .

ماده ۲۴ : کسانی که قدرت تأدیه حق الوکاله ندارند می توانند از کانون تقاضای معاضدت نمایند مشروط بر اینکه دعوی با اساس و راجع به شخص تقاضا کننده باشد . طرز تقاضا و سایر شرایط لازمه برای معاضدت قضائی را وزارت عدلیه به موجب نظامنامه معین خواهد نمود .

۳- لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب سال ۱۳۳۱

ماده ۶ : وظائف کانون وکلا به قرار زیر است :

بند ۵- معاضدت قضایی و راهنمایی

۴- معاضدت قضائی در لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب پنجم اسفند ماه ۱۳۳۳

ماده ۶: وظایف کانون وکلا به قرار زیر است :

بند د: معاضدت قضایی

۵- معاضدت قضائی در قانون اصلاح پاره ای از قوانین دادگستری مصوب ۲۵        خرداد ۱۳۵۶

ماده ۳۲ : در نقاطی که وزارت دادگستری اعلام می کند اقامه تمام یا بعضی از دعاوی حقوقی و نیز شکایت از آراء و دفاع از آنها در دادگاه های دادگستری با دخالت وکیل دادگستری خواهد بود . کانون وکلای دادگستری مکلف به تأمین وکیل معاضدتی برای اشخاص بی بضاعت یا کسانی است که قادر به تأدیه حق الوکاله در موقع انتخاب وکیل نیستند . تشخیص عدم بضاعت یا عدم توانایی اشخاص برای تأدیه حق الوکاله با دادگاه مرجع رسیدگی به دعوی و در مورد شکایت فرجامی با دادگاه می باشد که رأی مورد شکایت فرجامی را صادر کرده است .

هر گاه پس از ابلاغ تصمیم وزارت دادگستری به الزامی بودن دخالت وکیل امکان تعیین وکیل معاضدتی در محل محدود گشته و یا به علت افزایش دعاوی امکانات مذکور با میزان احتیاجات محل هماهنگ نباشد وزارت دادگستری می تواند تا تأمین امکانات متناسب اجرای تصمیم مزبور را موقوف سازد .

ماده ۳۴ : میزان حق الوکاله وکیل معاضدتی و شرایط پرداخت قسمتی از آن به وکلای دادگستری و استیفای حق الوکاله از مال محکوم علیه و نیز میزان حق الوکاله وکیل در مواردی که قبل یا بعد از اقامه دعوی به سازش ختم می شود و نیز انواع وسایل تقدیر مادی و معنوی از وکلائی که برای ختم دعاوی به سازش مساعی فوق العاده ابراز نمایند و به طور کلی ترتیب اجرای مقررات این فصل به نحوی که حق تظلم و مراجعه مستقیم و بدون مانع اشخاص به دادگاه ها و دیوان عالی کشور سلب شود طبق آئین نامه ای خواهد بود که به تصویب وزارت دادگستری می رسد .

۶- معاضدت قضائی در مقررات وزارت عدلیه راجع به حق الوکاله نمره            ۸۰۴۷۹-۲۶۷۵۱ مورخ ۱۲/۱۱/۱۳۰۹

۱- وکلاء عدلیه مکلفند همه ساله در ۳ دعوای حقوقی به عنوان معاضدت وکالت نمایند و چنانچه موکل محکوم له واقع شود حق الوکاله قانونی در خاتمه امر از  آنچه وصول شود پرداخته خواهد شد .

۲- شعبه ای به نام معاضدت قضایی در کانون وکلاء عدلیه تشکیل می شود .

۳- تعداد اعضای شعبه مزبور از ۵ نفر کمتر و از ۹ نفر بیشتر نخواهد بود .

۴- انتخاب اعضاء به عهده رئیس و مدت انتصاب شش ماه است .

۵- دررأس موعد شش ماه دو نفر از اعضاء ابقاء و به جای سایرین اعضای جدیدی انتخاب      می شوند .

۶- کسانی که بضاعت تأدیه حق الوکاله را ندارند می توانند از کانون وکلاء درخواست معاضدت نمایند مشروط بر اینکه دعوی با اساس و راجع به شخص تقاضا کننده بوده و به غیر طریق ارث به او منتقل نشده باشد .

۷- کسی می تواند درخواست معاضدت نماید که یا حکم اعسار در مورد او صادر شده باشد و یا از کمیساریا و یا از موثقین محلی راجع به وضعیت معیشت و گذران خود تصدیقی که دال بر عدم استطاعت فعلی اوست داشته باشد .

۸- درخواست کننده باید تقاضانامه را به انضمام حکم اعسار با تصدیق و سواد تمام ادله مثبته یا دفاعیه اصل دعوی خود را تسلیم دفتر کانون کرده و رسید بگیرد .

۹- دفتر کانون مکلف است پس از دادن رسید ، تقاضانامه را به انضمام مدارک و اسنادی که از طرف تقاضاکننده تسلیم شده نزد رئیس کانون برده که به شعبه معاضدت برای رسیدگی رجوع شود .

۱۰- شعبه معاضدت پس از ارجاع رئیس در ظرف پنج روز مداقه در دلائل مستدعی معاضدت کرده و نظریات خود را مبنی بر رد یا قبول رئیس کانون اطلاع می دهد و اگر شعبه ، تقاضا را به موقع دید در ضمن اطلاعی که می دهد ۳ نفر از وکلاء را که در خور سنخ کار باشد – با رعایت تناوب از غیر اعضاء شعبه معاضدت – معرفی می نمایند تا به هر یک که رئیس صلاح بداند رجوع کند .

۱۱- وکیلی که معین می شود حق عدم قبول ندارد مگر در مواردی که عذر داشته باشد ، در این صورت در ظرف ۳ روز به رئیس کانون اطلاع می دهد تا امر وکالت به یک نفر ارجاع شود .

۱۲- در موارد فوری رئیس کانون بدون ارجاع به شعبه وکالت تقاضا کننده را به یکی از وکلاء رجوع می نماید .

۱۳- قرارداد به نام وکیل منعقد و نسخه ثانوی قرارداد به دفتر کانون تسلیم و یا ارسال می شود.

۱۴- وکیل باید پس از انقضاء قرارداد یا در ضمن آن تعهد نماید که یک خمس حق الوکاله به کانون تقدیم نماید .

۱۵- این نظامنامه بلافاصله پس از تصویب قابل اجراست .

۷- معاضدت قضائی در نظامنامه قانون وکالت ( نمره ۱۴-۱۳۹۳۴-۳۶۱۹۵              مورخ ۱۷/۱۲/۱۳۱۴ )

فصل دوم : در تشکیلات کانون و معاضدت قضایی

ماده ۲۸ : مؤسسه معاضدت قضایی در مرکز است و دارای شعب ذیل :

۱- دفتر       ۲- شعبه عرایض             ۳- شعبه قضایی

ماده ۲۹ : کارکنان معاضدت قضایی باید حتی المقدور از بین وکلاء عدلیه انتخاب شوند و ممکن است برای آنها حق الزحمه در بودجه کانون منظور شود .

ماده ۳۰ : تقاضای معاضدت قضایی به دفتر مؤسسه مزبور داده می شود و هر گاه در محل اقامت تقاضا کننده کانون تشکیل نشده باشد تقاضانامه به ضمیمه مدارک و مستنداتی که به موجب ماده ۳۱ این نظامنامه مقرر است به دفتر معاضدت قضایی ارسال می شود .

ماده ۳۱ : تقاضانامه معاضدت باید دارای ضمائم ذیل باشد :

۱- تصدیقی از معتمدین یا کلانتری محل اقامت تقاضاکننده مبنی بر عدم قدرت او برای تأدیه حق الوکاله .

۲- سواد مدارک دعوی .

ماده ۳۲ : معاضدت قضایی می تواند تحقیقاتی دردلایل دعوی بنماید . هر گاه تشخیص دهد که مقصود تقاضاکننده سوءاستفاده و شرخری است از تعیین وکیل خودداری و تقاضا را رد نماید .

ماده ۳۳ : در صورت رد ، تقاضاکننده می تواند در ظرف ده روز به هیئت مدیره کانون شکایت کند . رأی هیئت مدیره قطعی است .

ماده ۳۴ : در صورتی که برای معاضدت قضایی لازم باشد که توضیحاتی از تقاضاکننده بخواهد، مشارالیه به وسیله مراسله یا اخطار احضار خواهد شد . ولی هر گاه محل اقامت تقاضا کننده دور از مرکز معاضدت قضایی باشد تحقیقات مزبور به وسیله یکی از وکلاء یا مدیر دفتر عدلیه یا پارکه محل اقامت تقاضاکننده به عمل می آید .

ماده ۳۵ : کلیه ارجاعاتی که از طرف معاضدت قضایی در حدود صلاحیت مؤسسه به وکلاء یا دفاتر عدلیه یا پارکه ها می شود باید در اسرع وقت انجام شود .

ماده ۳۶ : شعبه عرایض پس از وصول عرض حال به طریق ذیل اقدام خواهد نمود :

هر گاه با عرض حال ناقص باشد نواقص آن را به دفتر دستور خواهد داد اگر عرض حال کامل باشد عقیده خود را در پیشرفت یا عدم پیشرفت دعوی خواهد نوشت و در صورتی که پیشرفت داشته باشد آن را به شعبه قضایی تسلیم خواهد نمود . شعبه قضایی وکیلی را برای تقاضاکننده معین و ابلاغات لازمه را حاضر و امضاء رئیس معاضدت قضایی تسلیم خواهد نمود .

ماده ۳۷ : ابلاغات در سه نسخه صادر می شود . نسخه اول به تقاضا کننده داده خواهد شد و نسخه ثانی در دوسیه مربوطه ضبط و نسخه ثالث برای ابلاغ به وکیل انتخابی به دفتر کانون ارسال خواهد شد .

ماده ۳۸ : وکالتنامه در دفتر معاضدت قضایی تنظیم می شود و به ضمیمه ورقه قرارداد برای وکیل انتخابی فرستاده می شود .

ماده ۳۹ : وکیل انتخابی باید کلیه اقداماتی را که می نماید به شعبه قضایی مؤسسه اطلاع دهد و سواد قرار و احکام صادره در امر مرجوع را به شعبه مزبور بفرستد .

ماده ۴۰ : وکیل انتخابی می تواند از شعبه قضایی مؤسسه راجع به طرز اقدامی که لازم است دستور بخواهد و هر گاه بین وکیل انتخابی و شعبه قضایی اختلاف عقیده در طرز اقدام پیدا شود و حل اختلاف با رئیس معاضدت قضایی است .

ماده ۴۱ : در مواردی که انجام مقدمات و تشریفات مندرج در این نظامنامه موجب انقضاء موعدی از تقاضا کننده بشود رئیس کانون می تواند مستقیماً وکیل انتخاب نماید مشروط به اینکه تقاضانامه از حیث ضمائم کامل باشد .

ماده ۴۲ : قرارداد حق الوکاله معاضدتی به اسم معاضدت قضایی تنظیم می شود و مأمور وصول حق کانون محاسبات مؤسسه مزبور است .

ماده ۴۳ : نمونه اوراق تقاضانامه و سایر اوراق مربوطه به امور معاضدت را هیئت مدیره کانون تعیین خواهد نمود .

ماده ۴۴ : دفتر معاضدت مکلف است اطلاعاتی که از طرف وکیل انتخابی واصل می شود به موکل ابلاغ نماید .

ماده ۴۵ : مؤسسه معاضدت قضائی مکلف است همه ماهه احصائیه از عملیات خود برای اطلاع رئیس کانون و همچنین اداره وکالت و احصائیه بفرستد .

۸- معاضدت قضائی در نظامنامه قانون وکالت ( شماره ۱۶/۲۰۶۵/۶۹۱۳ مورخ        خرداد ماه ۱۳۱۶ )

نظر به مواد ۱ ، ۱۰ ، ۱۴ و ۱۸ و شق دوم از ماده ۱۹ و مواد ۲۵ ، ۲۶ ، ۳۳ و ۴۶ قانون وکالت نظامات ذیل را مقرر می داد :

فصل دوم : در تشکیلات کانون وکلا و معاضدت قضایی

ماده ۳۴ : مؤسسه معاضدت قضایی در مرکز است و دارای شعب ذیل می باشد :

۱- دبیرخانه   ۲- شعبه عرایض             ۳- شعبه قضایی

ماده ۳۵ : کارکنان معاضدت قضایی باید حتی المقدور از بین وکلاء عدلیه انتخاب شوند و ممکن است برای آنها حق الزحمه در بودجه کانون منظور شود .

ماده ۳۶ : تقاضای معاضدت در دبیرخانه مؤسسه مزبور داده می شود . کسانی که دور از مرکز معاضدت قضایی هستند می توانند مستقیماً یا توسط کانون محل در صورتی که تشکیل شده باشد و یا به وسیله دفتر عدلیه محل اقامت خود را تقاضا نمایند . در این صورت کانون و دفتر عدلیه محل موظف است تقاضانامه را به انضمام مستندات و مدارکی که به موجب ماده ۳۷ این نظامنامه مقررات در اسرع وقت به دبیرخانه معاضدت قضائی ارسال دارند .

ماده ۳۷ : در صورتی که معاضدت قضایی لازم بداند که توضیحاتی از تقاضاکننده بخواهد ، مشارالیه به وسیله نامه یا اخطار احضار می شود ولی هر گاه اقامتگاه متقاضی خارج از مرکز معاضدت قضائی باشد تحقیقات به وسیله یکی از وکلاء یا دفتر عدلیه یا پارکه محل اقامت تقاضاکننده به عمل می آید :

۱- تصدیق از معتمدین یا کلانتری محل اقامت تقاضاکننده مبنی بر عدم قدرت او برای تأدیه حق الوکاله .

۲- رونوشت مدارک دعوی .

ماده ۳۸ : معاضدت قضایی می تواند تحقیقاتی در دلایل دعوی بنماید و هر گاه تشخیص دهد که مقصود تقاضاکننده سوء استفاده و شرخری است از تعیین وکیل خودداری و تقاضا را رد نماید .

ماده ۳۹ : در صورت رد ، تقاضاکننده می تواند در ظرف (ده روز) به هیئت مدیره کانون شکایت کند . رأی هیئت مدیره قطعی است .

ماده ۴۰ : کلیه ارجاعاتی که از طرف معاضدت قضایی در حدود صلاحیت مؤسسه به وکلاء یا دفاتر عدلیه یا پارکه ها می شود باید به اسرع وقت انجام گردد .

ماده ۴۱ : شعبه عرایض پس از وصول عرض حال به طریق ذیل اقدام خواهد نمود :

هر گاه عرض حال ناقص باشد نواقص آن را به دفتر دستور خواهد داد و اگر عرض حال کامل باشد عقیده خود را در پیشرفت دعوی خواهد نوشت و در صورتی که پیشرفت داشته باشد آن را به شعبه تسلیم خواهد نمود . شعبه قضایی وکیلی را برای تقاضاکننده معین می نماید .

ماده ۴۲ : ابلاغات در سه نسخه صادر می شود :

 نسخه اول به تقاضا کننده داده خواهد شد و نسخه ثانی در پرونده مربوطه بایگانی و نسخه ثالث برای ابلاغ به وکیل انتخابی به دفتر کانون ارسال می شود .

ماده ۴۳ : وکیل منتخب مکلف است قرارداد حق الوکاله تنظیم نموده ، نسخه دوم آن را با رسید وکالتنامه به دبیرخانه معاضدت قضایی بفرستد و پس از ختم دعوی در صورتی که موکل محکوم له واقع شود خمس حق الوکاله را که در قرارداد تنظیمی مقرر است وصول و به صندوق کانون ایصال دارد مگر اینکه ثابت نماید که دریافت حق الوکاله قانوناً غیر مقدور است .

ماده ۴۴ : وکیل انتخابی باید از جریان کار مرجوع ، شعبه قضایی را مطلع دارد .

ماده ۴۵ : وکیل انتخابی می تواند از شعبه مؤسسه راجع به طرز اقداماتی که لازم است مشورت کند .

ماده ۴۶ : در مواردی که انجام مقدمات و تشریفات مربوط به معاضدت قضایی موجب انقضاء عملی از تقاضاکننده بشود رئیس کانون می تواند مستقیماً وکیل انتخاب نماید مشروط بر اینکه تقاضانامه از حیث ضمائم کامل باشد .

ماده ۴۷ : قرارداد حق الوکاله معاضدتی به اسم معاضدت قضایی تنظیم می شود و مأمور وصول حق کانون محاسبات مؤسسه مزبور است .

ماده ۴۸ : نمونه اوراق تقاضانامه و سایر اوراق مربوطه به امور معاضدت را هیئت مدیره کانون تعیین خواهد نمود .

ماده ۴۹ : دفتر معاضدت مکلف است اطلاعاتی که از طرف وکیل انتخابی واصل می شود به موکل ابلاغ نماید .

۹- معاضدت قضائی در آئین نامه راجع به دفتر راهنمائی کانون وکلاء مصوب ۱۳۱۷       ( شماره ۱۷/۲۴۰۹/۱۲۲۳ )

نظر باینکه بین مراجعه کنندگان به عدلیه و یا اداره ثبت اسناد و املاک اشخاصی یافت        می شوند که از قوانین و سایر مقررات بی اطلاع بوده و تمکن کافی هم برای مراجعه به وکیل عدلیه ندارند و به این ترتیب نمی توانند از وسایلی که قانون در دسترس آنها گذاشته استفاده نموده به حق خود برسند ، وزارت عدلیه بشرح سواد پائین دفتر راهنمایی برای هدایت آنها تشکیل و انجام این امر را به عهده کانون وکلاء قرار داده تا وظیفه مهمی را که وکلاء عدلیه در کمک به احقاق حق دارند نسبت به تمام طبقات اعم از اینکه قادر به دادن حق الوکاله باشند یا نه ، به طور تساوی انجام دهند . بنابراین بعدها کسانی که دارای تمکن کافی نیستند اگر احتیاج به مراجعه به مقامات قضایی و یا ثبتی پیدا می کنند می توانند به دفتر راهنمایی رجوع نمایند . دفتر راهنمایی سعی می کند نسبت به درخواست هائی که می رسد خود رسیدگی و تعیین تکلیف و مساعدتهای معنوی نماید و اگر دید برای احقاق حق ، دخالت وکیل عدلیه لازم است ، به قسمت معاضدت قضایی صاحب کار را هدایت می کند تا وکیل مجانی برای او انتخاب شود .

ماده ۱ : کسانی که تمکن کافی برای مراجعه به وکیل عدلیه ندارند و همچنین ادارات          عام المنفعه و بنگاه هائی که به منظور امور خیریه درست شده از راهنمایی استفاده می کنند .

ماده ۲ : راهنمائی نسبت به کلیه دعاوی که در عدلیه اعم از دوائر جزایی یا حقوقی طرح شده و یا طرح می شود و همچنین نسبت به اموری که در دوائر اجرا مطرح است و یا می بایستی طرح گردد و نسبت به مسائل راجع به ثبت املاک و اعتراض بر آن و اسناد لازم الاجرا ممکن است به عمل آید .

ماده ۳ : تقاضای راهنمائی ممکن است کتبی باشد یا شفاهی و هیچ هزینه به آن تعلق       نمی گیرد . مرجع این تقاضانامه دفتر کانون وکلاء است . وقتی این تقاضا قبول می شود که تقاضا کننده عدم تمکن خود را برای رجوع به وکیل اعلام نماید .

ماده ۴ : دفتر راهنمائی تشکیل می شود از یک نفر رئیس و به عده کافی از بین مأمورین قضایی و کارآموزان یا وکلاء و یا سایر کسانی که اطلاعات حقوقی دارند اعضاء خواهند داشت .

ماده ۵ : همین که درخواست از دفتر راهنمایی به عمل آمد خلاصه آن در دفتر مخصوص ثبت شده ، رئیس دفتر شخصاً یا به وسیله یکی از اعضاء آن را مورد بررسی قرار داده و به صاحب کار راهنمائی می کند که چه اقداماتی می بایستی برای انجام کار خود به عمل آورد و بر چه مرجعی می بایستی رجوع نماید .

ماده ۶ : راهنمائی به مسئولیت رئیس دفتر راهنمایی به عمل می آید اگر چه از طرف اعضاء اقدام به آن شده باشد .

ماده ۷ : راهنمائی ممکن است کتبی یا شفاهی باشد . در هر حال خلاصه آن باید در دفتر قید شود .

ماده ۸ : راهنمائی فقط جنبه مشاوره را داشته و مسئولیت حقوقی برای رئیس راهنمائی و یا کانون وکلاء ایجاد نمی کند ولی ارتکاب خبط در راهنمایی موجب تخلف انتظامی خواهد بود .

ماده ۹ : اگر دفتر راهنمایی دید که مراجعه کننده مدرکی برای اثبات ادعای خود ندارد ، در ضمن راهنمایی این نکته را خاطر نشان می نماید که دعوای او ممکن است به نتیجه مطلوب نرسد .

ماده ۱۰ : اگر در اثر راهنمایی احتیاج به معاضدت قضایی پیدا شد مراجعه کننده به معاضدت قضایی هدایت شده و ضمناً به او اعلام خواهد شد که اظهار عدم تمکن از نظر معاضدت قضایی کافی نیست و باید دلایلی که بر اعسار خود دارد به معاضدت قضایی ارائه بدهد تا وکیلی برای او انتخاب شود .

ماده ۱۱ : هیئت مدیره کانون وکلاء مأمور اجرای این آئین نامه است .

۱۰- معاضدت قضائی در طرح جامع رفع اطاله دادرسی مصوب ۳۰/۷/۱۳۸۴ رئیس      قوه قضائیه

امور وکالت اتفاقی و معاضدتی

الف: وکالت اتفاقی

۱- با توجه به ماده ۲ قانون وکالت مصوب ۱۳۱۵ و آیین نامه صدور جواز وکالت اتفاقی مصوب ۳/۳/۱۳۷۸ ، اشخاص واجد شرایط مقرر  در این دستورالعمل ، می توانند برای اقربای سببی یا نسبی خود تا درجه دوم از طبقه سوم با رعایت مقررات مربوط ، وکالت نمایند .

۲- درخواست اخذ جواز وکالت اتفاقی ، توسط شخص متقاضی به عمل می آید و به امضای طرفین (متقاضی و وکیل معاضدتی) رسیده و به کارشناسان مسئول واحد در حوزه های قضائی سراسر کشور تسلیم می گردد .

تبصره : فرم درخواست یاد شده ، توسط دفتر تشکیلات و برنامه ریزی تهیه و در اختیار واحدهای استانی قرار می گیرد .

۳- در خواست باید متضمن معرفی کامل متقاضی و اعلام میزان تحصیلات و تجربیات و سایر جهات مؤثر در قضیه و نیز متضمن مشخصات کامل موکل یا موکلان مورد نظر و درجه قرابت آنان با مشخصات موضوع دعوایی باشد که متقاضی قرار است عهده دار طرح یا دفاع از آن شود .

۴- متقاضی مکلف است مدارک مثبته قرابت و دیگر موارد استناد یا فتوکپی مصدق آنها را پیوست تقاضای خود بنماید .

۵- برای هر مورد وکالت اتفاقی ، باید جداگانه ، درخواست با ضمایم کامل تهیه و تسلیم شود .

۶- پس از احراز شرایط توسط کارشناس مسئول واحد یا دفاتر ارشاد و معاضدت قضائی ، درخواست به همراه سایر مستندات به کانون وکلای دادگستری و مرکز امور مشاوران و کارشناسان مستقر در استان ها یا نمایندگان آنها در شهرستان ها و حوزه های تابعه که به همین منظور تعیین می شوند ، تسلیم خواهد شد .

۷- کانون وکلا و مرکز امور مشاوران یا نمایندگان آن ها در حوزه های قضائی ، پس از بررسی اسناد و مدارک پیشنهادی واحد ارشاد و معاضدت ، مجوز لازم را صادر می نمایند .

ب : وکالت معاضدتی

 ۱- اشخاص بی بضاعت می توانند از واحد ارشاد و معاضدت ، تقاضای تعیین وکیل معاضدتی نمایند .

۲- تقاضای مذکور همراه کلیه مستندات دعوا و تصدیق معتمدان یا شورای اسلامی محل مبنی بر بی بضاعت بودن متقاضی ، به واحد ارشاد و معاضدت حوزه قضائی محل اقامت متقاضی تسلیم می شود .

تبصره : تقاضای یاد شده باید حاوی مشخصات طرفین ، نوع دعوا ، شغل و درآمد ماهانه متقاضی و استشهادیه محلی باشد .

۳- درصورتی که کارشناس واحد ارشاد ، توضیحاتی را از متقاضی لازم بداند از مشارالیه به هر وسیله ممکن دعوت خواهد کرد .

۴- واحد ارشاد و معاضدت ، پس از دریافت درخواست ، هر گاه آن را ناقص ببیند ، مکلف است مراتب را به متقاضی اعلام تا ظرف مدت ده روز نسبت به رفع نقص آن اقدام نماید ، در صورت عدم رفع نقص پس از انقضای مدت مذکور ، تقاضا بایگانی می شود و در صورت مراجعه ذینفع ، طبق مقررات اقدام خواهد شد .

۵- واحد ارشاد و معاضدت با توجه به مستندات و مدارک ارائه شده و عندالاقتضاء ، اخذ توضیح حضوری از متقاضی ، چنانچه تشخیص دهد که هدف متقاضی ، سوءاستفاده و اذیّت و آزار طرف مقابل است یا دعوا اصولاً بی اساس است یا موضوع قبلاً مسبوق به سابقه بوده و مردود اعلام شده است ، درخواست متقاضی را رد می نماید . بدیهی است رد تقاضا نافی صلاحیت دادگاه در اجرای مقررات مواد ۵۰۵ و ۵۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی و سایر مقررات جاری نخواهد بود .

۶- قاضی ارشاد معاضدت قضایی ، در صورتی که درخواست متقاضی را موجه بداند ، با رعایت مواد قبل و با عنایت به آیین نامه اجرایی مواد ۳۱ و ۳۳ قانون اصلاح پاره ای از قوانین دادگستری مصوب ۵/۳/۱۳۸۴ و پس از هماهنگی با کانون وکلاء و مرکز امور مشاوران قوه قضائیه ، وکیلی را برای متقاضی تعیین می نماید .

تبصره : هر گاه در حوزه قضائی استان به تعداد مورد نیاز وکیل وجود نداشته باشد ، انتخاب وکیل خارج از استان با هماهنگی و معرفی کانون وکلاء و مرکز امور وکلاء و مشاوران قوه قضائیه صورت خواهد گرفت .

۷- هر وکیل یا مشاوره قوه قضائیه مکلف است در صورت ارجاع ، هر ماه حداقل یک پرونده معاضدتی قبول نماید .

۸- از تصمیم قاضی ارشاد و معاضدت در مورد تعیین وکیل چهار نسخه تهیه ، نسخه اول به تقاضا کننده ، نسخه دوم به وکیل منتخب ، نسخه سوم در پرونده مربوط بایگانی و نسخه چهارم به کانون وکلاء و مرکز امور مشاوران جهت درج در پرونده وکیل ، ارسال خواهد شد .

۹- وکیل منتخب ، ملزم است نسبت به تنظیم قرارداد حق الوکاله اقدام و نسخه دوم آن را به واحد ارشاد و معاضدت ارسال واحد مذکور را از جریان کار ارجاع داده شده مطلع سازد .

تبصره : وکیل انتخابی می تواند در صورت لزوم با کارشناس واحد ارشاد و معاضدت قضائی مشورت نماید .

۱۰- در مواردی که رعایت تشریفات ذکر شده موجب انقضای مواعد قانونی شود ، رئیس حوزه قضائی یا دادستان محل اقامه دعوا ، می توانند به شرط کامل بودن تقاضانامه ، مستقیماً وکیل معاضدتی انتخاب نمایند و نتیجه آن را جهت تشکیل پرونده به واحد ارشاد و معاضدت ارسال نمایند .

۱۱- کلیه اوراق مورد لزوم جهت انتخاب وکیل و مشاور معاضدتی ، توسط کانون وکلاء و مرکز امور مشاوران قوه قضائیه تهیه و در اختیار واحدهای مشاوره و معاضدت استان ها قرار می گیرد.

۱۲- اگر متقاضی در دعوا ، محکوم له واقع شود ، حق الوکاله جزء خسارات دادرسی از محکوم علیه ، به حکم دادگاه دریافت خواهد شد .

۱۳- در صورتی که در هر مرحله از دادرسی ، واهی بودن ادعای عدم بضاعت متقاضی ثابت شود به درخواست وکیل ، حق الوکاله از وی گرفته می شود .